| |
ثبت رکورد تاریخی ازدواج نکردن و چند پرسش
در کشور ما معمولا فصل تابستان، فصل ازدواج و برپایی مراسم عروسی است، اما اعدادی که مرکز آمار از ثبت ازدواج در تابستان امسال ارائه می دهد، نشان از یک فاجعه خاموش زیر پوست جامعه و تهدیدی برای نهاد خانواده و سرمایه انسانی برای آینده دارد: در تابستان ۱۴۰۴، با ثبت ۹۷۰۹۲ ازدواج در ایران، رکورد افت میزان ازدواج در تاریخ ایران شکسته شده است.
به گزارش ایسنا، روزنامه «آرمان امروز» از افت تایخی میزان ثبت ازدواج در تابستان ۱۴۰۴ گزارش داده و نوشته است: وضعیت ازدواج، بالعکس شرایط طلاق، در کشور در سراشیبی سقوط قرار گرفته است. به اعتقاد کارشناسنان کاهش امید به آینده، مهریه و قیمت نجومی سکه، ناتوانی در تامین یک سقف برای زندگی حداقلی و تغییرات فرهنگی و اجتماعی مهمترین عوامل کاهش نرخ ازدواج در ایران است.
در کشور ما معمولا فصل تابستان، فصل ازدواج و برپایی مراسم عروسی است، اما اعدادی که مرکز آمار از ثبت ازدواج در تابستان امسال ارائه می دهد، نشان از یک فاجعه خاموش زیر پوست جامعه و تهدیدی برای نهاد خانواده و سرمایه انسانی برای آینده دارد: در تابستان ۱۴۰۴، با ثبت ۹۷۰۹۲ ازدواج در ایران، رکورد افت میزان ازدواج در تاریخ ایران شکسته شده است.
همچنین میزان طلاق نیز از ۳۹ هزار و ۶۷۹ مورد در بهار ۱۴۰۴، به ۴۴هزار و ۹۹۴ مورد رسیده است. هر چند این رقم نسبت به بهار ۱۴۰۴ افزایش داشته است، اما روند ثبت رویداد طلاق نیز در یک دهه گذشته، روندی کاهشی بوده است. در پایان سال ۱۴۰۴ نیز نرخی پایینتر از سال ۱۴۰۳ ثبت شود. علت هم مشخص است: گرانی افسارگسیخته هزینههای تشکیل یک زندگی آبرومندانه. یکی از این گرانیها مربوط به خرید وسایل خانه است. از سال ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴، ۸۰ تا صد درصد قیمت بسیاری از کالاهای خانگی افزایش یافته است.
بیشتر کار میکنم تا مخارج ازدواج را تأمین کنم
«مهدی» پنج ماه است ازدواج کرده؛ او شرایط را برای شروع یک زندگی مشترک بسیار سخت توصیف میکند: «حدود پنج ماه پیش برای خرید یک یخچال ایرانی حدود ۱۱۰ میلیون تومان و برای یک تلویزیون ۵۰ میلیون تومان پرداخت کردیم». او تا جای ممکن خرید قسطی نکرده است: «اقساط بالا بخش زیادی از درآمدم را به خودش اختصاص میداد و با همسرم به این نتیجه رسیدیم که اول زندگی زیر بار اینهمه قسط نرویم. به جایش به مرور برای خرید لوازم مورد نیازمان پول جمع کنیم».
او نیز میگوید برای ازدواج از چند سال پیش شروع به خرید وسایلی کرده است: «من چند سال پیش سرویس طلا و خردهریزهایی را خریدم که اگر نخریده بودم در حال حاضر امکان نداشت بتوانم این کار را انجام دهم». «مهدی» و همسرش قصد دارند در اردیبهشتماه عروسی بگیرند، اما میگویند یک عروسی ساده برایشان ۲۵۰ میلیون تومان هزینه دارد: «حتما تا اردیبهشت هزینهها بالاتر هم میرود». این فشارهای مالی او را مجبور به کار بیشتر و کمکردن خرجهای بدیهی کرده است: «مدتهاست برای خودم یک لباس نخریدم و همه پولم را برای خرجهای زندگی کنار گذاشتهام. بیشتر کار میکنم که برایم فشار ذهنی و فیزیکی زیادی دارد.»
شکاف میان آرزو و واقعیت
برخلاف تصورات عمومی، جامعه ایران (با همه متغیرهای فرهنگی) همچنان به تشکیل خانواده و ازدواج تمایل دارد. محمود مشفق، جامعهشناس، با استناد به آخرین پیمایشها میگوید: « شکاف به وجود آمده در میان تمایل جوانان به ازدواج و آمارها، میان آرزو و واقعیت، ریشه در نبود «امنیت ذهنی و اقتصادی» دارد. افزایش میانگین سن ازدواج در تهران به ۳۲ سال، بیش از آنکه ناشی از تغییر ارزشها باشد، معلول دغدغههایی نظیر مسکن، اشتغال پایدار و هزینههای اولیه زندگی است. تجربه جهانی نشان میدهد که باروری تنها در بستر رونق اقتصادی و ثبات روانی جامعه شکوفا میشود.» وی باور دارد که «در دورهای که جوانان در حال شکلگیری هویت و تصمیمگیریهای مهم زندگی هستند، بحرانهای اقتصادی میتوانند باعث تأخیر در انتخابهای مهمی همچون ازدواج، شغل و فرزندآوری شوند.»
این گفتهها در شرایطی مطرح می شود که بیر ستاد ملی جمعیت چندی پیش گفت: «در سال ۱۳۶۵، حدود ۱.۱ درصد زنان ۵۰ ساله دچار تجرد قطعی بودند یعنی در ۵۰ سالگی هنوز ازدواج نکرده بودند اما در سال ۱۴۰۲، این رقم (درصد خانمهایی که ازدواج نکرده بودند) به ۷.۷ درصد رسیده است یعنی ۷ برابر شده است.» اینطور که آمار نشان میدهد، اکنون، ۹۰ کشور در وضعیت زیر سطح جایگزینی هستند؛ یعنی هر نسل به اندازه کافی ازدواج نمیکند و فرزندی به دنیا نمیآورد تا بتواند حتی خودش را جایگزین کند. در چنین شرایطی، جمعیت کشور بهتدریج کاهش پیدا میکند. وضعیتی که با ادامه این تفکر و نگرشهای فرهنگی و اجتماعی، در آیندهای نزدیک، به ۱۳۰ کشور خواهد رسید.
