پایان مرحله اول اجرای کالابرگ

پس از پایان مرحله اول طرح کالابرگ و ثبت گزارش‌هایی از مشکلات و ابهامات، قرار است مرحله دوم آن از ۱۵ بهمن ماه اجرا شود؛ در حالی که همچنان برخی افراد اعتباری دریافت نکرده‌اند، کارشناسان بر لزوم برطرف شدن ایرادها، اطلاع‌رسانی دقیق و افزایش نظارت میدانی تاکید دارند تا مشکلات تکرار نشود.

به گزارش ایسنا، به دنبال اجرای طرح جدید کالابرگ که دولت از ۱۷ دی‌ماه با هدف حفظ قدرت خرید و کمک به بهبود معیشت خانوارها و مصرف کنندگان، حذف رانت و دلالی و کاهش اثرات اجرای طرح حذف ارز ترجیحی در پیش گرفت، مقرر شد به ازای هر نفر، مبلغ یک‌ میلیون تومان اعتبار کالابرگ به حساب سرپرستان خانوار دهک‌های یکم تا دهم واریز تا صرف خرید ۱۱ قلم کالای اساسی شود. تصمیمی که به موجب آن یارانه کالاهای اساسی به‌ جای پرداخت به واردکنندگان در ابتدای زنجیره، در قالب کالابرگ الکترونیکی به طور مستقیم و اعتباری به مصرف‌کننده نهایی اختصاص می‌یابد.

بنابر آمار وزارت تعاون تا پایان روز اول بهمن ماه ۷۲ میلیون نفر در این طرح مشارکت کرده‌اند که نشان از استقبال مردم و گامی مثبت در جهت اصلاح نظام یارانه‌ای است.

تا پیش از این اعتبار کالابرگ دهک‌های یک تا هفتم را شامل می‌شد، ولی در طرح جدید دولت تصمیم گرفت به همه دهک‌های یک تا ۱۰ کالابرگ اختصاص یابد، درواقع با آغاز اجرای سیاست جدید کالابرگ و براساس زمان‌بندی خرید دهک‌های درآمدی، دهک‌های ۸ تا ۱۰ درآمدی نیز مشمول دریافت کالابرگ شدند و طبق زمان‌بندی صورت گرفته جهت خرید کالابرگ به فروشگاه‌های تحت پوشش مراجعه کردند.

مطابق اطلاعیه رسمی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی دهک‌های اول تا سوم (تحت پوشش نهادهای حمایتی) از ۱۷ دی‌ماه، دهک‌های چهارم تا هفتم از ۲۲ دی‌ماه و سایر دهک‌های مشمول از ۲۸ دی‌ماه از امکان خرید برخوردار شدند.

در راستای اجرای طرح جدید کالابرگ، مبلغ یک میلیون تومان به ازای هر فرد تا چهار ماه به طور یکجا و معادل چهار میلیون تومان برای هر فرد در حساب سرپرستان خانوار شارژ شد. در ابتدا اینطور تصور می‌شد که خانوارها می‌توانند کل مبلغ اختصاص یافته را بر اساس نیاز خود خرید کنند، ولی اعلام شد که خانوارها به میزان تعداد اعضا و مبلغ واریزی امکان خرید و برداشت از اعتبار کالابرگی را دارند، به این نحو که اگر برای خانواری سه نفره مبلغ سه میلیون تومان برای مدت چهار ماه واریز شده باشد، در هر ماه می‌توانند به میزان سه میلیون تومانی که شارژ شده از فروشگاه‌های مشمول طرح برای خرید ۱۱ قلم کالای اساسی اعم از گوشت مرغ، روغن،‌ ماکارونی و شکر و... خرید کنند.

اصلی‌ترین تفاوت دو روش توزیع کالابرگ ثبات نرخ‌ کالاهاست و متقاضیان با پرداخت مبلغ ۳۰۰ هزار تا ۳۵۰ هزار تومان می‌توانند این بسته را دریافت کنند.نکته قابل توجه این است که در صورت عدم استفاده از اعتبار کالابرگ، اعتبار هر ماه نه تنها نمی‌سوزد، بلکه به ماه‌های بعد منتقل می‌شود و لذا خانوارها محدودیتی برای خرید یکباره یا چند مرحله‌ای ندارند.

در طرح جدید کالابرگ الکترونیک که به منظور «تثبیت قدرت خرید ایرانیان» و پوشش همه قشرها در حال اجراست، خانوارها می‌توانند اقلامی مانند مرغ، گوشت قرمز، تخم‌مرغ، حبوبات، قند و شکر، روغن، ماکارونی، برنج، شیر کم چرب، ماست کم چرب و پنیر را متناسب با نیاز خود از میان ۲۶۰ هزار فروشگاه (شامل فروشگاه‌های عمده و خرد) و ۱۱ فروشگاه زنجیره‌ای (افق کوروش، اتکا، جانبو، دیلی‌مارکت، رفاه، گندم، مینومارت،‌ هایپر فامیلی، هفت، شیرین عسل و وال‌مارکت) خریداری کنند.

در حالی که حدود سه هفته از اجرای طرح جدید کالابرگ می‌گذرد، بنابر آمار ارائه شده از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تا پایان روز اول بهمن ماه، ۷۲ میلیون نفر در این طرح مشارکت کرده و به‌ میزان ۶۷ هزار میلیارد تومان با شارژ کالابرگ الکترونیکی خود خرید کرده‌اند که نشان از استقبال مردم و گامی مثبت در جهت اصلاح نظام یارانه‌ای است. بیشترین خرید صورت گرفته نیز مربوط به روغن، برنج، مرغ و ماکارونی بوده است.

پایان مرحله اول اجرای کالابرگ؛ سوال‌ها همچنان پابرجاست!

در طرح جدید کالابرگ دو روش پیش‌بینی شده است که در روش اول که همچنان در حال اجراست؛ ماهانه یک میلیون تومان اعتبار غیرنقدی به هر فرد عضو تعلق می‌گیرد و با شارژ هر مرحله امکان خرید از بین ۱۱ قلم کالای اساسی پیش‌بینی شده فراهم می‌شود. در این روش قیمت کالاها بر اساس نرخ بازار محاسبه شده و هیچگونه محدودیتی در نوع کالا، میزان و برند آن وجود ندارد. خوشبختانه در این مرحله از توزیع کالابرگ، تنوع اقلام بیشتر بوده و سبد کالابرگ علاوه بر کالاهای قبل حبوبات و گوشت قرمز را نیز شامل شده که استقبال مصرف کنندگان را به دنبال داشته است.

در  روش دوم که دولت منطق متفاوتی در پیش گرفته یک بسته حمایتی مشخص شامل ۹ قلم کالای اساسی را با وزن و قیمت ثابت تعریف کرده است.ارزش این بسته برای هر نفر حدود یک میلیون و ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان برآورد می‌شود که از این مبلغ، یک میلیون تومان از همان اعتبار کالابرگ کسر شده و مابقی را خریدار پرداخت خواهد کرد.

روش دوم شامل ۹ قلم کالای مشخص است؛ ۱.۵ کیلوگرم مرغ، ۸۱۰ گرم روغن مایع، یک کیلوگرم تخم‌مرغ، یک کیلوگرم برنج، ۵۰۰ گرم قند و شکر، ۷۰۰ گرم ماکارونی، ۹۰۰ گرم شیر کم‌چرب، ۹۰۰ گرم ماست کم‌چرب و ۴۰۰ پنیر. قیمت‌ها این کالا قرار است تا سه‌ماهه آینده ثابت بماند.

اصلی‌ترین تفاوت دو روش، همین ثبات نرخ‌ها در شیوه جدید است. همچنان که پیشتر گفته شد، متقاضیان با پرداخت مبلغ ۳۰۰ هزار تا ۳۵۰ هزار تومان می‌توانند این بسته را دریافت کنند که البته این اختلاف قیمت بستگی به نوع برنج یا مرغ منجمد یا کشتار روز دارد و فروشنده باید قیمت دقیق را به خریدار اطلاع دهد.

هر خانوار می‌تواند اقلام نامبرده را یکجا در یک فروشگاه طرف قرارداد یا هر کدام از اقلام را در فروشگاه‌های مختلف و در زمان متفاوت خریداری کند و هیچگونه محدودیت یا اجباری به خرید همه اقلام و کالاها از یک فروشگاه نیست.در این روش قیمت و مبلغ پرداختی برای دوره سه ماهه بهمن، اسفند و فروردین ثابت خواهد ماند.

پایان مرحله اول اجرای کالابرگ؛ سوال‌ها همچنان پابرجاست!

دولت روش دوم کالابرگ را با هدف حفظ قدرت خرید مردم در پیش گرفته تا خانوارها ۹ قلم کالای مشخص را با نرخ ثابت طی دوره سه ماهه دریافت کنند و از نوسان قیمت‌ها در بازار نیز جلوگیری شود.

بر اساس آنچه پیش از این اعلام شده بود متقاضیان روش دوم کالابرگ از یکشنبه ۲۸ دی‌ماه تا جمعه ۱۰ بهمن فرصت دارند تا با شماره‌گیری کد دستوری #۱۴۶۳*۵۰۰* و انتخاب گزینه ۵ (روش دوم کالابرگ)، کد ملی سرپرست خانوار و کد پستی محل سکونت را ارسال کنند و پس از آن، روش دوم کالابرگ برای آنان برنامه‌ریزی و منظور می‌شود.

اما نکته اساسی این است که در جریان اجرای مرحله نخست طرح جدید کالابرگ ابهامات و مشکلاتی برای برخی متقاضیان ایجاد و موجب سردرگمی آنها شده است.طبق مشاهدات میدانی ایسنا از برخی فروشگاه‌های بزرگ زنجیره‌ای ابهاماتی جدی درباره نحوه اجرای این شیوه وجود دارد؛ ابهاماتی که نه‌تنها برای مردم، بلکه حتی برای مسئولان فروشگاه‌ها نیز بی‌پاسخ مانده است.

یکی از سوالات مردم در روش دوم طرح کالابرگ، نبود امکان لغو در روش دوم بود که موجب نگرانی و سردرگمی آنها شد؛ درنهایت وزارت تعاون اعلام کرد که امکان انصراف (لغو) ثبت تقاضا برای خرید به روش دوم فعال می‌شود.

مشاهدات میدانی نشان می‌دهد که تعدادی از اقلام اساسی از جمله تخم‌مرغ، گوشت و برنج در بعضی از فروشگاه‌های بزرگ با قیمتی بالاتر از نرخ عرضه‌شده در فروشگاه‌های خرد و واحدهای خارج از شبکه‌های زنجیره‌ای به فروش می‌رسند؛ موضوعی که با هدف اعلام‌شده طرح، یعنی تثبیت قیمت‌ها و حمایت از مصرف‌کننده در تناقض به نظر می‌رسد.

در این بین بخشی از متقاضیان و مراجعه‌کنندگان به فروشگاه‌ها نیز از عدم تخصیص کالابرگ گلایه کرده‌ و می‌گویند: با وجود آنکه اعلام شده کالابرگ به همه تعلق می‌گیرد، اما نه در کارت‌های آنها اعتباری شارژ شده و نه فروشگاه‌ها در این باره اطلاعی دارند حتی با مراجعه به سامانه معرفی‌شده هم نتیجه‌ای حاصل شد.

برخی فروشگاه‌ها عنوان می‌کنند که دستورالعمل مشخصی درباره نحوه اعمال کالابرگ در شیوه دوم، نوع کالاهای مشمول، میزان سهمیه و قیمت نهایی به آنها ابلاغ نشده و سامانه‌ها در این زمینه به‌روزرسانی نشده است.البته برخی دیگر از متقاضیان کیفیت کالاهای عرضه شده را مورد انتقاد قرارداده و گفته‌اند برخی اقلام مانند گوشت در مقایسه با فروشگاه‌های سطح شهر و واحدهای توزیع سنتی به مراتب از کیفیت پایین‌تری برخوردار بوده و قیمت آنها بعضا بیشتر بوده است.

همچنین تعدادی از مسئولان فروشگاه‌ها در گفت‌وگو با ایسنا، عنوان کرده‌اند که دستورالعمل مشخصی درباره نحوه اعمال کالابرگ در شیوه دوم، نوع کالاهای مشمول، میزان سهمیه و قیمت نهایی به آنها ابلاغ نشده و درباره شیوه جدید، نه سامانه‌ها به‌روزرسانی شده و نه جزئیاتی به آنها اعلام شده است.

یکی از سوالات مردم در روش دوم طرح کالابرگ، نبود امکان لغو در روش دوم بود این موضوع موجب نگرانی و سردرگمی آنها شد؛ در نهایت وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که امکان انصراف (لغو) ثبت تقاضای برای خرید به روش دوم کالابرگ الکترونیکی  ( ۹ قلم ) از ۱۱ بهمن برای شهروندان فعال می‌شود.

در کنار این مساله موضوع نظارت نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. با توجه به اهداف اعلام‌شده برای اجرای کالابرگ الکترونیکی، از جمله کنترل قیمت‌ها، حفظ قدرت خرید مردم و جلوگیری از رانت، این پرسش مطرح می‌شود که نقش دستگاه‌های نظارتی در رصد قیمت‌ها، کیفیت کالاها و نحوه اجرای شیوه دوم کالابرگ چیست؟ به‌ویژه آنکه فاصله میان تصمیم‌گیری و اجرای عملی طرح، می‌تواند زمینه‌ساز نارضایتی عمومی و تضعیف اعتماد به سیاست‌های حمایتی شود.

در شرایطی که همچنان ابهامات و مشکلاتی در جریان اجرای شیوه نخست طرح کالابرگ وجود دارد و هنوز برخی هموطنان از دریافت اعتبار کالابرگ محروم مانده و یا شارژ اعتباری برای آنها صورت نگرفته، قرار است شیوه دوم اجرای طرح کالابرگ عملیاتی شود. به نظر می‌رسد که رفع ایرادها و ابهامات و شفاف‌سازی هرچه سریع‌تر جزئیات اجرایی، اطلاع‌رسانی دقیق و به موقع به فروشگاه‌ها و تقویت نظارت میدانی، می‌تواند تا حدودی در این زمینه موثر بوده و نقش مهمی در تحقق اهداف این طرح ایفا کند.

به گزارش ایسنا، باید دید با توجه به اجرای مرحله اول طرح کالابرگ و سوالات پیش آمده برای مردم در مرحله دوم که از ۱۵ بهمن ماه آغاز می‌شود نیز شاهد چنین مشکلاتی خواهیم بود یا اینکه مشکلات به تدریج توسط دستگاه‌های مربوطه مرتفع می‌شود تا مردم خرید خود را به سهولت انجام دهند.